باریت و انواع آن

یکی از ویژگی‌های مهم باریت این است که نسبت به سایر مواد غیرفلزی، بسیار سنگین‌تر بوده و وزن مخصوص (چگالی) بالاتری دارد. وزن مخصوص این کانی زیاد و در محدوده ۴٫۳ تا ۴٫۶ است. رنگ باریت معمولاً از سفید تا خاکستری روشن متغیر است، اما ممکن است به رنگ‌های آبی‌فام، قهوه‌ای یا سیاه نیز دیده شود.

باریت چیست و چه کاربردهایی دارد؟

باریت یک ترکیب طبیعی از سولفات باریم با فرمول شیمیایی BaSO4 است که به نام «هوی‌اسپار» (Heavy Spar) نیز شناخته می‌شود و در گروه سولفات‌ها قرار دارد. سیستم تبلور آن ارتورومبیک است. باریت کانی رایجی در رگه‌های معدنی است و معمولاً همراه با کوارتز و کلسیت یافت می‌شود. این کانی در سنگ‌های آهک و ماسه‌سنگ نیز وجود دارد و گاهی غلظت آن بالا است، اما به ندرت به عنوان کانی اصلی تشکیل‌دهنده سنگ دیده می‌شود. یکی از ویژگی‌های مهم باریت این است که نسبت به سایر مواد غیرفلزی، بسیار سنگین‌تر بوده و وزن مخصوص (چگالی) بالاتری دارد؛ وزن مخصوص این کانی بالا و در حدود ۴.۳ تا ۴.۶ است. رنگ باریت معمولاً سفید تا خاکستری روشن است، اما ممکن است به رنگ‌های آبی‌فام، قهوه‌ای یا سیاه نیز دیده شود.

کاربردهای باریت:

مصرف باریت در حفاری چاه‌های نفت و گاز

در حفاری‌های عمیق نفت و گاز به روش دورانی (روتاری) و در مناطقی که فشار گاز یا مایع از اعماق زمین زیاد است، عملیات حفاری نیازمند ماده‌ای سنگین است که ضمن چرخش، از خروج مواد جلوگیری کرده و فشار را کنترل نماید. باریت به دلیل ویژگی‌های مناسبش در این موارد به کار می‌رود؛ بدین صورت که پودر باریت به مخلوطی از آب و رس (گل حفاری) افزوده می‌شود.

مصرف باریت در تولید مواد شیمیایی حاوی باریم

دومین کاربرد مهم باریت، استفاده از آن به عنوان منبعی برای تولید مواد شیمیایی حاوی باریم است که در صنایع گوناگون کاربرد وسیعی دارند. رسوب سولفات باریم به عنوان پرکننده (فیلر) در رنگ‌سازی، پوشش‌دهی در صنعت کاغذ، و در تولید لاستیک و لینولئوم استفاده می‌شود. کلرید باریم در صنایع چرم و نساجی کاربرد دارد و کربنات باریم به عنوان لعاب و ماده صیقل‌دهنده در سرامیک‌سازی استفاده می‌شود.

اکسیدهای باریم در صنعت شیشه‌سازی، کوره‌های الکتریکی و متالورژی کاربرد دارند. هیدروکسید باریم معمولاً در ساخت لامپ‌های روشنایی و مواد منفجره، و همچنین در فرآیند تصفیه و تولید شکر از ملاس استفاده می‌شود. نیترات باریم نیز از دیگر مشتقات آن است. باریت در بسیاری از موارد دیگر نیز به طور گسترده در ترکیبات شیمیایی به کار می‌رود؛ به طوری که ۱۰ درصد از کل باریت تولیدشده، صرف تولید مواد شیمیایی حاوی باریم می‌شود. کاربردهای باریت خردشده در صنایع گوناگون:

باریت به شکل خردشده، مستقیماً به عنوان پوشش برای لاستیک و سیالات رنگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین، اگر اندازه ذرات باریت خردشده در حد ماسه درشت باشد، می‌توان از آن در صنعت شیشه‌سازی استفاده کرد. در این حالت، باریت به عنوان کمک‌ذوب برای تسهیل فرآیند کار روی شیشه و ایجاد شفافیت به کار می‌رود. باریت خردشده به عنوان پوشش سیمانی برای لوله‌های زیرآبی در خطوط انتقال نفت و گاز استفاده می‌شود؛ دلیل استفاده از باریت در این مورد، وزن بالا و ماهیت خنثی (غیرواکنش‌گر) آن است.

کاربرد باریت در صنعت سرامیک

این ماده در شیشه‌سازی به عنوان عامل یکنواخت‌کننده مواد مذاب، کاهنده حباب‌ها و عاملی برای افزایش درخشندگی و شفافیت محصول عمل می‌کند. شیشه‌های بر پایه باریم، شفاف‌تر و درخشان‌تر از شیشه‌های حاوی سرب یا اکسید کلسیم (CaO) هستند. سرامیک‌های پیشرفته حاوی باریم در صنایع الکترونیک (خازن‌ها، هدفون‌ها، بلندگوها و تلفن‌ها) و ساخت آهنرباهای دائم کاربرد دارند.

کاربرد باریت به عنوان پرکننده (فیلر)

باریت به عنوان پرکننده در صنایع رنگ، پلاستیک، کاغذ و لاستیک استفاده می‌شود. همچنین به دلیل وزن مخصوص بالا و خاصیت جذب پرتوهای رادیواکتیو، در ساخت بلوک‌های سیمانی کاربرد دارد. مخلوطی از لاستیک، آسفالت و ۱۰ درصد باریت برای ساخت ایستگاه‌ها و باندهای پرواز استفاده می‌شود. این ماده همچنین در صنایع داروسازی، تولید مواد منفجره، ساخت آلیاژها، حفاظت در برابر پرتوها و… کاربرد دارد.